Turnhout: hoofdstad van de speelkaart

Cartamundi is een bedrijf dat speelkaarten drukt en uitgeeft. Natuurlijk drukt het niet alleen speelkaarten, maar ook kaarten voor gezelschapsspellen zoals Monopoli, verzamelkaarten en andere soorten kaartspellen zoals Uno.

Cartamundi heeft ook een digitaal platvorm, waar ze applicaties posten die ze hebben gemaakt. Er is zo bijvoorbeeld een applicatie waarmee je overal en altijd kan Kleuren wiezen met vrienden over de hele wereld.

Het hoofdkantoor van Cartamundi is gevestigd in Turnhout en dat is waar ons verhaal begint.

 

van houtsnede tot drukpers

Het drukken van een speelkaart vraagt verschillende processen die allemaal perfect moeten lopen. Er mag maar iets klein mislopen en de druk is mislukt. In dit deel neem ik je mee doorheen de tijd en verkennen we samen de verschillende processen die gebruikt werden.

Om de tekeningen op de speelkaarten te drukken had men een soort van stempel nodig.

Hoogdruk

Eerst werd er gebruikgemaakt van een houtsnede. Een plankje waar sneden in gemaakt werden om een tekening te vormen. De tekening werd in spiegelbeeld uitgesneden om een getrouwe kopie ervan te brengen. Het deel dat gedrukt moest worden, liet de xylograaf (persoon die de houtsnede maakt) staan. Een houtsnede is dan ook een vorm van hoogdruk.

Na de houtsnede evolueert het naar de houtgravure. Het hout dat hiervoor gebruikt werd, was een pak harder dan dat van de houtsnede. Hierdoor kon men het hout niet gewoon meer wegsnijden, maar moest men het graveren. Dit liet echter wel toe dat er meer detail in de tekeningen kon gestoken worden.

Vlakdruk

Uiteindelijk evolueert ook de druktechniek mee met zijn tijd. Lithografie werd geïntroduceerd rond 1797. Het principe van een lithografie steunt op het afstoten van water en olie. De steen wordt met een bepaalde olie ingesmeerd, die dan wordt weggekrast op de plaatsen die je nodig hebt voor je drukwerk. De inkt verspreidt zich later enkel over de stukken die geen olie op zich hebben.

Diepdruk

Een diepdruk werkt in de tegenovergestelde richting van een hoogdruk. Hier nemen de groeven de inkt op, die dan wordt geprint door extreme druk te zetten op het papier. De drukvormen hebben vaak de vorm van een cilinder.

...
 

Vlak tegen vlak

Het begint allemaal met de drukpers die Johannes Gutenberg gebruikte. Bij deze drukpers werd de verticale beweging veroorzaakt door een schroef die naar beneden werd gedraaid. Het vel papier werd zo voor korte tijd op de drukvorm geduwd, maar dit gebeurde met veel kracht. Er wordt gebruik gemaakt van een houtsnede of houtgravure om te drukken.

Niet veel later vindt Willem Janszoon Blaeu een betere manier om de druk op te voeren. Het grootste deel van de drukpers blijft nog hetzelfde, Blaeu vervangt echter de schroef door twee metalen stangen die met elkaar en de spil verbonden zijn.

Tijdens de Industriële Revolutie gaat het opeens snel. Al het hout dat daarvoor nog over bleef, werd vervangen door metaal. Een volledig metalen pers kon meer drukspanning leveren en sneller werken.

Vlak tegen cilinder

In 1812 werd de pers met cilinders uitgevonden. De cilinder wordt over het vlak met het papier gerold. Het gebruik van een cilinder bespaart in plaats en doet het werk even goed.

Cilinder tegen cilinder

Bij deze druktechniek die nu nog altijd wordt gebruikt, bestaat één cilinder uit papier en één uit het sjabloon met inkt dat gedrukt moet worden. Hier wordt gebruik gemaakt van een diepdruk.

In 1811 wordt de stoommachine geperfectioneerd, om zo minder warmte te verliezen. De compound machine had twee cilinders, waarvan één met lage druk en één met hoge druk. Door de komst van de compound machine konden er grote en snellere machines gebruikt worden.

Een bijkomend voordeel van de stoommachine was de warmte. Deze warmte zorgde voor een natuurlijke verwarming van het bedrijf, wat het drogen van geverfd of bedrukt papier ten goede kwam.

In 1853 werd in Turnhout de eerste stoommachine geplaatst.

In het filmpje kan je een stoommachine in werking zien.

 

Stoommachine in werking

In het begin werd reclame enkel gepost op de verpakking van speelkaarten. Maar de speelkaart is goedkoop en populair, wat het een perfect medium maakt om reclame te dragen. In het begin spelen vooral brouwerijen en tabaksproducenten hierop in, maar later wordt de speelkaart gebruikt om alle mogelijke advertenties en diensten te promoten.

Rond 1890 worden in Turnhout de eerste kaarten met reclame gedrukt. De minimum oplage in die tijd was 10 gros of 1440 spellen. Door de verbetering in druktechnieken en papierkwaliteit, was het resultaat een mooie kaart waarmee je kon spelen die ook nog eens een uitnodigende achterkant had. En er waren nog enkele voordelen: het kaartspel was hip en jong, werd vaak ter hand genomen en kon gespeeld worden door iedereen. Zowel mannen als vrouwen, kinderen als ouderen, de reclame kon bij iedereen geraken.

Poker en Blackjack

Hier worden de twee populairste kaartspellen, in casino's, uitgelegd. Als eerste spelen we Texas Hold 'em poker. En daarna wagen we ons aan een spelletje Blackjack.

 

Bier Troef!
...

Brouwerij 'Het Nest' gaf zijn officiële opening op het laatste weekend van oktober. En natuurlijk was iedereen uitgenodigd om te komen kijken en proeven.

Het eerste bier dat de brouwerij ooit gebrouwen heeft, was het bier 'Schuppen Boer'. Dit bier is ontstaan toen een clubje mannen zich waagde aan hobby brouwen. Na lang proberen en vele ketels mislukt bier later, is zo uiteindelijk het blonde bier ontstaan.

Ondertussen hebben ze ook een professionele brouwer onder de arm genomen en proberen ze het avontuur nu verder te zetten met deze nieuwe brouwerij.

De biertjes die ze brouwen vallen in ieder geval al in de smaak. Ze worden zelfs al geëxporteerd naar landen zoals China en Rusland, waar ze vaak in Casino's geschonken worden.

Een koekje van eigen deeg

Het Turnhouts Troefke werd uitgevonden door chocolatier Guy Pas en is het signatuur gebakje van Turnhout. Het idee voor een signatuurgebak voor Turnhout is ontstaan als reactie op 'het Liers Vlaaike' (het signatuur gebakje van Lier). Daarom werd er een wedstrijd georganiseerd. Guy Pas had met zijn link naar de speelkaarten een schot in de roos en werd door de stad Turnhout toen gevraagd om het signatuurgebak te maken.

De basis van 't troefke is een koekje gemaakt van twee soorten deeg, chocolade en marsepein. En natuurlijk kan het niet anders dan dat het de vorm van een speelkaart heeft.

Het Turnhouts Troefke is immens populair. Er worden wekelijks zo'n 7 kilogram koekjes verkocht en tijdens de feestdagen kan dat zelfs oplopen tot 24 kilogram.

შექმნილია  “ჯამპსტარტ ჯორჯიას” მიერ