არარსებული მხარე

საქართველოს ისტორიაში მოსახლეობის მიგრაციის საკითხები სათანადოდ არ არის შესწავლილი და თითქმის არ არსებობს ინფორმაცია იმ ადგილების შესახებ, სადაც მთიელთა გადასახლება მოხდა.

ამასთან, დარწმუნებით შეიძლება ითქვას, რომ მოსახლეობის შიდა მიგრაციულმა პროცესებმა განსაკუთრებული წვლილი შეიტანა საქართველოს გადარჩენაში (განსაკუთრებით აქ არის ეთნიკური გადარჩენის ხაზი). 

შირაქის ველი

ამ გადმოსახლების მიზეზები განსხვავებული იყო. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა საქართველოს მთიან პროვინციებში მოსახლეობის მიგრაციას მთისწინეთებსა და დაბლობებზე.

მე -18 საუკუნის დასაწყისი განსაკუთრებით რთული იყო კახეთისთვის, როდესაც ყიზილბაშები შემოესივნენ საქართველოს და მოსახლეობა ამ რეგიონში გაწყვიტეს. მათ შორის მესამე დასახლება შირაქის მახლობლად, სასაც დღეს გაშენებულუა სამი კომპაქტური დასახლება. 

მაცხოვრებლების თქმით, ყიზილბაშებმა ბავშვები სწორედ აქ აწამეს და დახოცეს. ისინი ჰყვებიან, რომ ამ ბავშვების ძვლები მიწის დამუშავების პროცესში არაერთხელ იქნა ნაპოვნი, ხოლო ადგილი, სადაც ეს ძვლები დაკრძალეს, 1998 წელს ილია მეორემ დალოცა და ეკლესიის აშენების კურთხევა გასცა. სწორედ ეს ისტორიაა მიზეზი იმისა, თუ რატომ ჰქვია ერთ-ერთ სოფელს არხილოსკალო. ყიზილბაშების შემოსევისას მაცხოვრებლებმა თქვეს: ”არ იხილოს ჩვენმა თვალებმა ასეთი კალო'' და მარცვალთა შეერთებით სოფელს არიხილოსკალო დაერქვა.

მთის მოსახლეობამ (პაპი მთიულეთიდან, გუდამაყარიდან, ფშავიდან, ხევსურეთიდან და ქსნანიდან) დიდი წვლილი შეიტანა კახეთის გაშენებაში, რომელმაც შექმნა კომპაქტური დასახლება შირაქის ველში, სოფლების ზემო ქედის, არხილოსკალოსა და ქვემო ქედის შექმნაში.

არსებობს ცნობები, რომლებიც გვარწმუნებენ, რომ მთიელთა ჩამოსახლებაში დიდი წვლილი ვაჟა-ფშაველას მიუძღვის.

საინტერესოა ის მიზეზები, რომლებმაც მთის მოსახლეობა კახეთის რეგიონში ჩასვლისაკენ აიძულა, მთლიანად არათანაბარი ყოფილიყო, სადაც, მაცხოვრებლების თქმით, გაუვალი ბალახი, არაკულტურული მიწა, წყლის ნაკლებობა და ცხოვრების არასახარბიელო პირობებია. რამ აიძულა მათ მე -3 დასახლების მოწყობა ამ მხარეში. (არქეოლოგიურმა გათხრებმა აჩვენა, რომ დასახლება მე -4 უნდა ყოფილიყო)

დასახლების სავარაუდო მიზეზებია:

- გააძლიეროს საზღვარი

- იზოლირებული მოსახლეობის რეპროდუქცია

- ტოტალიტარული რეჟიმის ერთ-ერთი გამოვლინება.

ხედი სოფ.არხილოსკალოდან

მოსე მნათობიშვილი, რომლის ოჯახიც ჩამოსახლებაში მოჰყვა, ამბობს, რომ მაღალმთიან რეგიონში დიდი კრიზისის გამო, ადამიანები ცდილობდნენ საკუთარი თავის გადარჩენის გზების პოვნას. გავრცელებული იყო ცნობა შირაქის ველზე, რომელსაც ადრე პურის ბეღელი ერქვა. ეს არის მათი გადაადგილების ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი. მისი თქმით, ოჯახები ტოვებდნენ სახლებს, აწყობდნენ ყველაზე მნიშვნელოვან ნივთებს კალათში და მიდიოდნენ იმ ადგილზე, სადაც არ იცოდნენ თუ რა ელოდათ.

”მამაჩემმა მე და დედაჩემი მთიდან წამოგვიყვანა ისე, რომ ჩვენ არც კი ვიცოდით რა გველოდა წინ. როდესაც ბარში გადავედით საცხოვრებლად, მის მიერ დაწნულ სახლში ვცხოვრობდით, რომლის პირობებიც აუტანელი იყო. ასე ცხოვრობდა ყველა დევნილი. 

ადამიანი. შირაქის ველზე საცხოვრებელი პირობები არ არსებობდა. მიწა მართლაც ნაყოფიერი იყო, მაგრამ წყალი არ იყო და მისი არყოფნისას მოსავალი გვიფუჭდებოდა. შირაქის ველზე მთიელებმა დაიწყეს ცხოვრება ყველაფრის გარეშე, რაც არც ისე ადვილი იყო ”, - თქვა ბატონმა მოსემ.

ხედი სოფ.არხილოსკალოდან

დღეს შირაქის ველზე, სადაც შეიქმნა სამი კომპაქტური დასახლება - ზემო ქედის, არხილოსკალოსა და ქვემო ქედის სახით, მთის მოსახლეობა აგრძელებს ცხოვრებას საკუთარი ძირძველი ტრასიციებით. ისინი უბრალოდ ცხოვრობენ ბარში მთის ტრადიციებით, მათი წვლილი კი დიდი იყო კახეთის საზღვრის გამაგრებასა და ამ მიწებისთვის სულის ჩაბერვაში.

 

Powered by  Jumpstart Georgia